OVN Nieuws

Diepte zien mogelijk later aan te leren: Kans op (blijvend) dubbelzien! perbericht NVvO

" De Nederlandse Vereniging van Orthoptisten wil - n.a.v. het artikel "Diepte zien mogelijk later aan te leren" van donderdag 29 juli 2010- waarschuwen voor het oefenen van de ogen, waarover gesproken wordt: er is KANS OP (BLIJVEND) DUBBELZIEN!
De samenwerking van de ogen is een zeer complex gebeuren waarbij - inderdaad - de hersenen een grote rol spelen. Oogoefeningen zijn niet zonder risico, bij onjuist gebruik kunnen klachten juist ontstaan en/of verergeren. Wij willen daarom nogmaals benadrukken: Niet zomaar gaan oefenen dus! "

?Kijk niet alleen naar gezichtsscherpte?

Steeds meer mensen willen van hun bril of contactlenzen af en kiezen voor ooglaseren. Dat verbetert weliswaar de gezichtsscherpte zonder bril, maar kan de lichtverstrooiing in het oog aantasten. Gevolg: nog steeds een slecht zicht.

Met een door Amsterdamse onderzoekers ontwikkeld apparaat is de lichtverstrooiing sinds een jaar of vijf te meten. Tom van den Berg van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN), gevestigd bij het Academisch Medisch Centrum (AMC), bedacht en ontwikkelde samen met de natuurkundig ingenieurs Luuk Franssen en Joris Coppens de strooilichtmeter.

Het apparaat meet de verstrooiing van het licht dat onder andere via het hoornvlies en de ooglens op het netvlies valt. In het ideale geval wordt licht uitgaande van een puntvormige lichtbron weer tot een punt op het netvlies geconcentreerd, en ziet een persoon daadwerkelijk datgene waar hij of zij naar kijkt.

Bij het ouder worden en bij bepaalde aandoeningen, zoals staar, wordt dat punt een vlekje. Mensen zien dan een stralenkrans rondom een lichtbron, wat het zicht behoorlijk kan belemmeren. Gelaatsuitdrukkingen zijn niet goed meer te ontwaren en in het ergste geval kunnen tijdens het autorijden de zon of de koplampen van tegenliggers het zicht op een gevaarlijke kruising benemen.

„We wisten dat het effect bestond, maar we konden er geen getal op plakken”, vertelt Van den Berg. Totdat in 2005 zijn geesteskind onder de naam C-Quant op de markt kwam. De betere oogcentra en oogonderzoekers beschikken inmiddels over een exemplaar, al ziet Van den Berg het liever in de standaarduitrusting van de oogarts. „Het meten van de gezichtsscherpte alleen is onvoldoende. Zo kunnen mensen prima in de verte zien en toch moeite hebben met autorijden vanwege die hinderlijke lichtverstrooiing.”

Hoe belangrijk de lichtverstrooiing is, blijkt uit de allereerste analyses van een groot onderzoek dat afgelopen jaar plaatshad. Bij patiënten die een staaroperatie hadden ondergaan, werden de gezichtsscherpte en het strooilicht gemeten. Daarnaast vroegen de onderzoekers hoeveel last hun ogen hun nog bezorgden in het dagelijks leven: waren ze bijvoorbeeld nog in staat om de krant te lezen of auto te rijden?

Vervolgens gingen de onderzoekers na in hoeverre strooilicht en gezichtsscherpte van belang waren voor deze subjectieve beleving van het gezichtsvermogen. Van den Berg: „Beide bleken even belangrijk. Een goed argument dus om alle twee de zaken te meten.”

In het AMC wordt momenteel uitgezocht wie baat heeft bij een staaroperatie waarbij de ooglens wordt vervangen door een kunststof exemplaar. „We weten inmiddels dat als je een heel goede strooilichtwaarde hebt, je erop achteruit gaat door zo’n operatie. Daar weegt de verbetering van de gezichtsscherpte niet altijd tegenop.”

Van den Berg en zijn collega’s vermoeden dat dit ook een van de redenen is waarom ooglaseren, ofwel refractiechirurgie, niet altijd succesvol is. Bij deze ingreep wordt meestal het bolle hoornvlies wat vlakker gemaakt door met de laser een stukje van de voorkant af te slijpen. „We dachten dat zo’n ingreep alleen maar negatieve effecten kan hebben”, vertelt de onderzoeker. „Het hoornvlies moet namelijk kraakhelder zijn. Door het laseren beschadig je het en dan kan het wit uitslaan. Dat vergroot de verstrooiing.”

Samen met een ooglaserkliniek in Driebergen en de afdeling oogheelkunde van het AMC evalueerde Van den Berg het resultaat van 239 oogbehandelingen. Daarvoor dezen ze kort voor de ingreep een strooilichtmeting, die drie maanden na de operatie werd herhaald. Bij meer dan de helft van de ogen trad een verbetering op in de lichtverstrooiing. Slechts in 7 procent van de gevallen verslechterde de situatie significant. Van den Berg: „Dit druiste tegen al onze verwachtingen in. We voerden allerlei extra controles uit, maar de resultaten bleven overeind.”

Een eerste verklaring is mogelijk dat laseren de weg verkort die het licht door het oog moet afleggen. „Je maakt het hoornvlies immers dunner. Dan is er ook sprake van minder verstrooiing. Maar dat kan nooit alle positieve resultaten verklaren.”

Contactlenzen kunnen volgens Van den Berg eveneens een rol spelen. Inmiddels hebben drie studies aanwijzingen opgeleverd dat dit idee klopt. Mensen met contactlenzen blijken namelijk een verhoogde lichtverstrooiing te hebben. Een gedeelte van dit effect blijft achter als ze de lenzen niet meer dragen. „Waarschijnlijk neemt het langzaam af, maar daar weten we nog onvoldoende van”, aldus Van den Berg.

Er drong zich nog een vraag op aan de onderzoekers: Hoe belangrijk is de kwaliteit van het ooglasercentrum voor de resultaten? „We werken alleen samen met wetenschappelijke centra waar het laseren onder allerlei kwaliteitsborgingen plaatsheeft en waar hoge eisen aan de ingreep gesteld worden. Zijn die resultaten wel representatief voor het hele veld van de refractiechirurgie? En dan bedoel ik niet alleen de Nederlandse ooglaserklinieken, maar ook die in Turkije en Venezuela.”

Daarom deden Van den Berg en zijn collega’s onlangs een studie bij een militair keuringscentrum in Brussel. Sommige militairen mogen geen bril dragen, dus laten degenen die toch het leger in willen hun ogen laseren. Zo kregen de onderzoekers de resultaten onder ogen van de klinieken waar de gemiddelde patiënt zijn ogen laat laseren. Dat had ook zijn weerslag op de resultaten, ontdekten ze. „We zagen meer personen bij wie de lichtverstrooiing verslechterde na de ingreep; het waren er bijna twee keer zo veel als bij onze eerste studie.”

„Een goed centrum zegt dat”

Moet je nu wel of niet je ogen laten laseren? Hoe groot is de kans dat de ingreep niet de verbetering brengt die je had gehoopt, of dat er zelfs een verslechtering optreedt?

„Een niet te verwaarlozen deel van de patiënten scoort na de ingreep onder de maat”, weet onderzoeker Van den Berg. „Bij zo’n 9 procent neemt de lichtverstrooiing met een factor 2 toe; 2 procent zit op een factor 3,2, de grens die wij aanhouden voor een staaroperatie.”

Ooglasercentra moeten mensen daarover informeren, meent Van den Berg. „Ze moeten laten weten dat het risico bestaat dat het zicht ’s nachts afneemt, waardoor je niet meer kunt autorijden in het donker. Een goed centrum zegt dat.”

Ooglaserklinieken zijn er niet happig op om een strooilichtmeter aan te schaffen, stelt de onderzoeker. De onderlinge concurrentie is moordend. Waarom zouden ze zoiets willen weten? „Eigenlijk zou een strooilichtmeting verplicht moeten zijn, als maat voor de kwaliteit van de behandeling”, oppert Van den Berg. „Alleen de dappere centra meten haar nu; degene waarmee wij samenwerken.”

De auteur is werkzaam als wetenschapsvoorlichter bij het Academisch Medisch Centrum.

Uit: Reformatorisch Dagblad

Laseren oog heeft bijwerkingen

Uit onderzoek van het AMC in Amsterdam blijkt dat elf procent van de mensen die hun ogen laat laseren naderhand last heeft van lichtverstrooiing. Hun zicht is weliswaar scherper geworden, maar ze zien een stralenkrans om de lichtbron heen, vergelijkbaar met de koplampen van een tegenligger op de weg of een snelle blik op de zon. Volgens Tom van den Berg van het AMC weegt in dat geval de verbeterde gezichtsscherpte niet op tegen de verslechtering door het irritante strooilicht. Hij pleit ervoor dat klinieken waar de lasering plaatsvindt, de patiënten beter informeren over deze vervelende bijwerking.

Bron: Ziekenhuiskrant

Diepte zien mogelijk op latere leeftijd nog aan te leren

De hersenen van mensen die geen diepte kunnen zien, kunnen dit mogelijk op latere leeftijd nog leren. Neurobiologen van de Universiteit Utrecht demonstreren namelijk dat de hersenen heel flexibel blijven in het combineren van beelden afkomstig van de twee ogen. De resultaten van het onderzoek worden 29 juli online gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.

De Utrechtse neurobiologen Chris Klink en Richard van Wezel onderzochten samen met collega’s van de Vanderbilt University (VS) hoe de hersenen de beelden van twee ogen combineren. Hiervoor lieten ze proefpersonen via spiegels met hun afzonderlijke ogen naar twee verschillende streeppatronen kijken. “In het begin zagen de proefpersonen steeds afwisselend het patroon van hun linker- en rechteroog”, vertelt Van Wezel. “Na ongeveer een half uur begonnen ze echter steeds vaker een beeld te zien dat een combinatie was van de twee patronen” (zie afbeeldingen hieronder). De hersenen pasten hun strategie voor het combineren van beelden van de twee ogen dus geleidelijk aan.

Aanpassingsvermogen
De hersenen bleven deze nieuwe strategie ook na het experiment nog toepassen. Pas nadat de proefpersonen weer een tijdje normaal met twee ogen konden rondkijken, vormden de hersenen weer op de gebruikelijke manier één beeld. Het onderzoek laat daarmee zien dat het brein van volwassen mensen het vermogen heeft om zich snel en blijvend aan te passen aan de nieuwe visuele omstandigheden. Van Wezel: “Als het nodig is, verwerken je hersenen de beelden binnen een half uur op een andere manier dan in de tientallen jaren hiervoor – en dat zonder automatisch terug te vallen in het oude patroon.”

Driedimensionaal leren zien
Het combineren van beelden uit twee ogen is belangrijk voor het zien van diepte. Hiervan wordt bijvoorbeeld in recente 3D-films gebruikgemaakt. Van Wezel: “Een aanzienlijk aantal mensen ziet geen extra diepte in 3D-films zoals Avatar omdat ze een lui oog hebben gehad. Ons onderzoek laat zien dat de hersenen ook op latere leeftijd kunnen leren de beelden uit twee ogen anders te combineren. Als de ogen worden getraind om goed naar één punt te kijken zou het voor deze mensen dus alsnog mogelijk kunnen zijn om diepte te zien.”

Bron: www.uu.nl

Extra pondjes beschermen tegen oogziekte

Denk je aan overgewicht, dan denk je aan ongezond. Toch schijnt het ook ergens goed voor te zijn. Onderzoekers van Harvard University ontdekten dat de extra pondjes sommige vrouwen beschermt tegen een vorm van de oogziekte glaucoom.

Glaucoom
Glaucoom is een ziekte die de oogzenuw aantast. Meestal komt dit door een te hoge oogdruk en kun je het verlagen met oogdruppels. Bij mensen met een normaledrukglaucoom haalt deze behandeling echter niets uit. Gevaarlijk dus. Maar nu schijnt er een oplossing te zijn.

De wetenschappers van de Amerikaanse universiteit Harvard deden namelijk onderzoek naar de primaire openkamerhoekglaucoom (POAG). Dit is de meest voorkomende vorm van de oogaandoening glaucoom. Ze ontdekten dat vrouwen met overgewicht beschermd bleken te zijn tegen normaledrukglaucoom.

Voor het onderzoek werd een databestand van 78.777 vrouwen en 41.352 mannen gescreend, allemaal blank en Europees. Bij mannen werd er geen link gelegd tussen gewicht en glaucoom, maar bij vrouwen betekende elke extra punt op de body mass index (BMI) zes procent minder kans op normaledrukglaucoom.

Hormonale signalen
Hoe dit kan? Mogelijk geeft het vetweefsel hormonale signalen af aan het netvlies die helpen schade aan de oogzenuw te voorkomen. Gunstig bijverschijnsel van wat extra pondjes dus. Wel willen de onderzoekers benadrukken dat deze bevindingen niet aangegrepen moeten worden om flink te gaan schransen. Overgewicht doet volgens hen nog altijd meer kwaad dan goed voor iemands gezondheid.

Meer weten? De resultaten verschijnen in het augustusnummer van Ophthalmology.

(bron: gezondheidsnet.nl)

Pati�ntenvereniging Staar opgericht

Op 24 juli 2010 is de Patiëntenvereniging Staar opgericht te Utrecht. De Patiëntenvereniging Staar heeft zich ten doel gesteld om als patiëntenplatform te fungeren voor alle betrokkenen bij de oogaandoening staar. Patiënten, familieleden en andere betrokkenen kunnen op www.patientenverenigingstaar.nl terecht voor informatie over deze oogaandoening.
De aanleiding voor dit initiatief kwam voort uit een gesprek tussen enkele betrokkenen van de aandoening staar. Ondanks het feit dat jaarlijks 160.000 mensen geopereerd worden en nog veel meer mensen in aanraking komen met deze oogaandoening bleek er geen collectief platform in Nederland te bestaan.
Ook al is de oogaandoening staar tegenwoordig redelijk veilig en snel te verhelpen, het blijft een operatieve ingreep aan het oog waar patiënten met een zekere spanning tegen opzien en zich derhalve in willen verdiepen. De Patiëntenvereniging Staar heeft zich ten doel gesteld om deze leemte op te vullen.
Op 6 juli 2010 was het initiatief een feit en op 24 juli 2010 is het patiëntenplatform van de Patiëntenvereniging Staar officieel geopend.
Het grootste deel van de informatie over staar en de behandeling hiervan die momenteel ter beschikking wordt gesteld aan patiënten is afkomstig van min of meer gekleurde bronnen. Ziekenhuizen en private instellingen hebben namelijk allen het doel om de patiënt te werven.
Het doel van het patiëntenplatform van de Patiëntenvereniging Staar is om onafhankelijke informatie aan te bieden over de aandoening, de behandeling, behandelcentra en het bieden van antwoorden op vragen van patiënten.
In de loop van 2010 zal het platform verder ingericht en aangevuld worden met relevante informatie over de oogaandoening staar.

Kijk voor meer informatie op het patiëntenplatform van de Patiëntenvereniging Staar: www.patientenverenigingstaar.nl

Oog in Beeld

De OVN heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van een korte film over optometrie. Het filmpje maakt onderdeel uit van de serie “Oog in Beeld” en is de komende maand te zien op websites die gerelateerd zijn aan gezondheid, zorgverlening en informatievoorziening daarover. In het filmpje wordt uitleg gegeven over wat optometrie inhoudt, wat de optometrist precies doet en wat optometrie voor de consument kan betekenen. Klik hier om het filmpje te bekijken.

Studenten ontwikkelen spotgoedkope oogscanner

BRUSSEL, 24 juni 2010 (IPS) - Studenten van het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology (MIT) in de Verenigde Staten hebben een oogscanner ontwikkeld van amper 1 dollar die op een doorsnee smartphone gebruikt kan worden. Het toestelletje kan in ontwikkelingslanden voor een doorbraak zorgen.

Voor een oogonderzoek zijn doorgaans grote, dure toestellen nodig, die zo goed als onbruikbaar zijn op het platteland in ontwikkelingslanden. Voor honderden miljoenen mensen is een correcte diagnose en adequate bril dan ook een onbereikbare vorm van luxe.

De Netra (Near-Eye Tool for Refractive Assessment) wil daar iets aan veranderen. Het plastic toestelletje is ontwikkeld door Vitor Pamplona, een student aan het MIT in samenwerking met twee van zijn professoren. De bijhorende software zorgt ervoor dat het gadget een doorsnee smartphone omvormt tot een accuraat testapparaat.

De patiënt kijkt door de lens naar het scherm, waar parallele rode en groene lijnen weergegeven worden. Met behulp van de toetsen van de telefoon moet de patiënt zorgen dat de lijnen overlappen. Na amper twee minuten testen geeft de software dan de diagnose en stelt een passende bril voor.

De wetenschappers willen hun uitvinding zo snel mogelijk aan het werk zetten. Ze hebben daarvoor een bedrijfje opgericht, PerfectSight, dat de Netra kan produceren voor de Aziatische en Afrikaanse markt.

Cataract Density Linked With Refractive Outcomes

Postoperative refractive outcomes of cataract surgery may be affected by cataract density, according to a study published in the Journal of Cataract & Refractive Surgery.(1.)

Tetsuo Ueda, MD, of Nara Medical University, Kashihara, Japan, and colleagues, used multiple regression analysis to evaluate the relationship between mean absolute prediction error and cataract density, age, preoperative visual acuity, anterior chamber depth, corneal radius of curvature, and pre- and postoperative axial length of 96 eyes with nuclear cataract.

Mean absolute prediction error was correlated with cataract density (risk [r]=0.37; P =.001) and the difference (postoperative from preoperative) in axial length (r=0.34; P =.003), but not with other parameters studied. According to the investigators, the axial length difference correlated with cataract density (r=0.53; P <.0001).

(1.) Ueda T,Ikeda H,Ota T,Matsuura T,Hara Y.Relationship between postoperative refractive outcomes and cataract density:multiple regression analysis.J Cataract Refract Surg.2010;36(5):806-809.

Photobleaching: An Alternative to Cataract Surgery?

In an effort to make cataract treatment affordable and available to more people throughout the world, researchers in Denmark are studying photobleaching as an alternative to cataract surgery.

The procedure, which involves using a pulsed laser in the infrared spectrum to bleach the chromophores that accumulate in the natural human lens, has produced promising results in early studies, researchers say.1 These results are published in PLoS ONE.

Line Kessel, MD, PhD, of the University of Copenhagen, and colleagues treated nine human lenses from donors aged 58 to 75 years with an 800-nm infrared femtosecond-pulsed laser in a 1 X 1 X 0.52-mm treatment zone. After the treatment, the age-induced yellow discoloration of the lens was markedly reduced and the transmission of light increased, corresponding to an optical rejuvenation of 3 to 7 years, according to the researchers. Slit-lamp biomicroscopy revealed that photobleaching was confined to the subvolume inside the lens targeted by the scanning procedure.

“The results demonstrate that the age-induced yellowing of the human lens can be bleached by a noninvasive procedure based on femtosecond laser photolysis,” the authors wrote.

“Kessel et al have sparked a great idea that warrants more research,” Stephen A. Updegraff, MD, said in an interview with Cataract & Refractive Surgery Today Europe. Dr. Updegraff is the medical director of Updegraff Vision in St. Petersburg, Florida; he was not involved in the study. “A safe clinical modality incorporating their concept of photobleaching could help millions of visually impaired people, particularly in developing countries where surgery is not available. With the recent advent of the femtosecond laser combined with [optical coherence tomography] imaging for cataract removal, one can envision photobleaching as a possible tool to control cataract formation until IOL implantation is necessary.”

Further research is needed, Dr. Updegraff said, to determine whether photobleaching alters the refractive index of the lens, or if it could create lenticular irregular astigmatism.

Kessel L, Eskildsen L, van der Poel M, et al. Non-Invasive bleaching of the human lens by femtosecond laser photolysis. PloS ONE. 2010:16;5(3):e9711.

Universal eye problem could lead to better vision

Dutch researchers have presented evidence that crowding, the phenomenon in which an object in the peripheral visual field is more difficult to recognize when surrounded by other objects, actually leads to better vision.

Using simulations, the researchers demonstrated that several fundamental properties of the crowding effect can be explained as the byproducts of a mechanism that may have a function in contour integration.1 These results help differentiate between earlier theories about both the neural and functional origins of crowding, the authors said.

“Our eyes are continually being bombarded with information, and our brains have to decide what is important. Simulations conducted with our model show that crowding appears to help make the important information much clearer,” Frans Cornelissen, MD, an author of the study, said in a University of Groningen, Netherlands, news release. “If you look at pictures without crowding, the illustration always stays a bit fuzzy. However, if you then apply crowding, the edges of letters and objects in an image become much sharper.”

Dr. Cornelissen, a neuroscientist in the Laboratory for Experimental Ophthalmology at the University of Groningen, said crowding is an image-strengthening trick used by the brain to differentiate between important and useless information. The model used in the study, published in the journal Public Library of Science Computational Biology, provides a fundamental sense for a better understanding of our brain functions, Dr.Cornelissen said, and he envisions a number of potential practical applications, such as in dyslexia.

“Previous research has shown that people with dyslexia have more problems with crowding. Our model can simulate how someone with normal sight identifies a text and how that differs from someone with more problems with crowding,” Dr. Cornelissen said in the news release.

1. van den Berg R, Roerdink J, Cornelissen F. A neurophysiologically plausible population code model for feature integration explains visual crowding. PLoS Comput Biol. 2010;6(1): e1000646.

Plakboek als redding voor kinderen die slecht zien

Het Erasmus MC heeft een simpele manier gevonden om te voorkomen dat veel kinderen levenslang slechtziend blijven. Onderzoekers hebben een speciaal plakboek ontwikkeld dat patientjes met een ‘lui oog’ spelenderwijs leert de behandeling, het afplakken van één oog met een pleister, goed te volgen.

Het ‘luie-ogen plakboek’ wordt binnenkort op grote schaal verspreid, onder andere via apotheken. Uit onderzoek blijkt dat de kinderen die het boek gebruiken, hun oog aanzienlijk beter afplakken.

Getraind
Ongeveer één op de dertig kinderen heeft een lui oog waardoor ze met één oog slecht zien. De kwaal kan goed worden behandeld door het goede oog met een pleister af te plakken. Het luie oog wordt dan getraind om beter te kijken. Afplakken moet bij voorkeur voor het zesde jaar. Als de behandeling later start of niet goed wordt gevolgd, kan het luie oog vaak niet meer volledig herstellen.

Trouw
"Jaarlijks komen er in Nederland zo'n tweeduizend kinderen bij die slecht zien omdat ze hun oog niet goed afplakken", zegt oogarts Huib Simonsz van het Erasmus MC. Het zijn veelal gezinnen waarvan de ouders slecht Nederlands spreken. Bij bijna de helft van deze kinderen mislukt de therapie. "De ouders begrijpen niet waarom ze moeten afplakken en kunnen het hun kinderen dus niet uitleggen. Als ze dat wel weten, plakken ze net zo goed en trouw als mensen die het Nederlands wel goed beheersen", zegt Simonsz.

Stripverhaal
Het Erasmus MC heeft daarom samen met kunstenaars Jose Vingerling en Gerard de Bruijne een boekje gemaakt dat aan de hand van een stripverhaal uitlegt hoe belangrijk de behandeling is. Ook kunnen kinderen met stickers bijhouden wanneer ze geplakt hebben. Bij plakboekgebruikers stijgt de therapietrouw aanzienlijk. Ruim 80% van de kinderen die het plakboek gebruiken plakt na zes weken goed af. Bij andere kinderen was dit 58%.

Kennistransfer
Pleisterfabrikant Ortopad helpt het Erasmus MC met de verspreiding van de eerste vijfduizend exemplaren via apotheken. Ook andere nauw betrokkenen kunnen het ‘luie oog-plakboek’ aanschaffen om verder te verspreiden. Informatie is verkrijgbaar bij de afdeling Kennistransfer van het Erasmus MC. De verspreiding van het plakboek valt binnen de maatschappelijke taak van het Erasmus MC om kennis, die binnen de organisatie is opgedaan toegankelijk te maken voor zo veel mogelijk mensen.

Nachtlens drukt bijziend kinderoog in het gareel

Hoe komt een kind van zijn bijziendheid af? Met een bril? Of met slaaplenzen?

Door John Ekkelboom, overgenomen uit de Volkskrant, 27 maart 2010

Steeds meer kinderen moeten een bril of lenzen dragen omdat ze in de verte niet goed kunnen zien. Hoe het komt dat dit probleem groter wordt, is onbekend. Het vermoeden bestaat dat het vele televisie kijken en het langdurig naar het computerscherm turen mede hierop van invloed zijn.

Bij bijziendheid, ook wel myopie genoemd, krijgt de oogbol een ovale vorm doordat hij naar achteren groeit. Het licht valt via het hoornvlies en de lens niet meer op het netvlies, maar daarvóór. In de verte wordt alles wazig.

Bijziendheid is vervelend, zeker als de afwijking fors is. Het zou dus mooi zijn als bijziendheid in een vroeg stadium geremd kon worden. Uit dierproeven is gebleken dat de lengtegroei van het oog afneemt als het binnenvallende licht rondom de gele vlek voor het netvlies wordt geprojecteerd.

Op basis hiervan zijn speciale vormvaste nachtlenzen ontwikkeld. Deze vlakken het hoornvlies tijdelijk zo af, dat er overdag een scherp beeld ontstaat, met daaromheen een brandvlak iets voor het netvlies. Gedurende de nacht blijft zo'n zuurstof doorlatende lens constant op zijn plek zitten, waardoor het resultaat optimaal zal zijn.

Tijdens het Nederlands Contactlens Congres in Veldhoven stond deze nachtlens als middel tegen bijziendheid bij kinderen op het programma. Verschillende buitenlandse onderzoekers vertelden over hun bevindingen.

Een van hen was Pauline Cho van de Polytechnische Universiteit van Hongkong. Zij houdt zich sinds 2000 bezig met nachtlenzen, in een land waar meer dan 80 procent van de kinderen bijziend is. Volgens haar zijn jonge kinderen heel goed in staat zelf dergelijke lenzen in en uit te doen en houden zij zich doorgaans goed aan de afspraken.

Momenteel onderzoekt zij ruim honderd kinderen van 6 tot 12 jaar, van wie de helft als controlegroep een bril blijft dragen en de andere helft iedere nacht de lenzen indoet. De bijziendheid van de proefpersonen loopt uiteen van -0,5 tot -5 dioptrie. Nu, na een half jaar, blijkt dat de bijziendheid bij de kinderen met bril tweemaal zo snel toeneemt als bij de lensdragers.

Cho: 'Als we in de toekomst het effect van deze lenzen beter begrijpen en vervolgens de vorm ervan kunnen optimaliseren, is het wellicht mogelijk om die achteruitgang nog verder te vertragen.'

Nederland telt inmiddels vele honderden bijziende kinderen met nachtlenzen. Marco van Beusekom, optometrist bij Visser Contactlenzen in Nijmegen en een van de initiatatiefnemers van het congres, heeft er ruim 150 onder behandeling. Net als veel van zijn collega's is hij benieuwd of de winst ook beklijft als de kinderen zijn uitgegroeid en ze de nachtlenzen vanaf dat moment niet meer gaan dragen. Normaal gesproken stopt de achteruitgang van bijziendheid rond het 23ste levensjaar.

Van Beusekom waarschuwt er voor dat het dragen van lenzen gedurende de nacht een verhoogde kans op ontstekingen geeft. 'Dat risico is heel klein, maar het gaat hier wel om kinderen. Daarom is het belangrijk dat zij de lenzen goed reinigen, altijd verse vloeistoffen gebruiken en iedere drie maanden voor controle naar de optometrist gaan.'

Minder enthousiast is Ton Rouwen, oogarts in het Universitair Medisch Centrum Utrecht en lid van de werkgroep Contactlenzen van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap.

Zelf meet hij een bepaald type nachtlenzen aan bij militairen, zodat ze overdag scherp kunnen zien. Maar ze moeten niet worden gebruikt als middel om bijziendheid bij kinderen te bestrijden, vindt hij.

'Ik ben er enorm op tegen', zegt hij. 'Er zit een extra risico aan het 'snachts dragen van lenzen. En of je nou lenzen hebt voor een afwijking van -1 of -5, dat maakt voor het dragen ervan niets uit. Vind je een bril of lenzen echt vervelend, dan is laseren een veel veiliger methode.'

Test beschikbaar om oogkleur te voorspellen

Forensische laboratoria kunnen oogkleur gaan gebruiken in zoektocht naar onbekende dader
De afdeling Forensische Moleculaire Biologie van het Erasmus MC heeft een test ontwikkeld die op basis van DNA voorspelt of een persoon blauwe of bruine ogen heeft. Forensische laboratoria als het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) kunnen deze test gebruiken in hun sporenonderzoek. De ontwikkelaars publiceren de wetenschappelijke beschrijving van de test vandaag in het internationale tijdschrift Forensic Science International: Genetics.

Met deze DNA-test is het voor het eerst mogelijk om met meer dan 90% nauwkeurigheid in het forensisch onderzoek te voorspellen of de onbekende persoon van wie de sporen worden onderzocht blauwe of bruine ogen heeft. De test is bijzonder gevoelig, waardoor deze ook kan worden gebruikt als er slechts heel weinig DNA-materiaal beschikbaar is. Bovendien is de test direct toepasbaar in de forensische laboratoria, omdat hij is afgestemd op de apparaten en de chemicaliën die daar worden gebruikt. Naar verwachting is deze oogkleurtest de eerste in een rij van DNA-tests om een onbekende persoon op te sporen op basis van uiterlijke kenmerken. Deze ontwikkeling maakt het in de toekomst mogelijk om daders op te sporen die tot nog toe niet bekend waren bij de politie.

Prof. dr. Manfred Kayser, hoofd van de afdeling Forensische Moleculaire Biologie van het Erasmus MC: “Aan de ontwikkeling van deze DNA-test ging uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de erfelijkheid van de oogkleur vooraf. Ik beschouw het als een belangrijke stap voorwaarts dat onze afdeling er nu in is geslaagd al die wetenschappelijke kennis om te zetten naar de dagelijkse praktijk van het forensisch onderzoek. Met deze DNA-test kunnen we met meer dan 90% zekerheid bepalen of een onbekende persoon blauwe of bruine ogen heeft. De grote uitdaging is nu om ook voorspellingen te kunnen doen over andere oogkleuren dan blauw en bruin.“

Prof. dr. Ate Kloosterman van de afdeling Humane Biologische Sporen van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI): “Objectieve informatie over de oogkleur van de onbekende dader kan een belangrijk stukje in de grote puzzel van het opsporingsonderzoek opleveren. De wettelijke regeling die onderzoek naar dit uiterlijke persoonskenmerk in strafzaken mogelijk moet maken, zal waarschijnlijk binnen afzienbare tijd zijn gerealiseerd. In de tussentijd kan het NFI in samenwerking met Erasmus MC technische voorbereidingen treffen om deze nieuwe onderzoeksmethode in het zakenonderzoek toe te kunnen passen. Een grote uitdaging is om deze techniek in te zetten bij onderzoek van opgeslagen DNA-sporen van een aantal ernstige onopgeloste misdrijven uit het verleden (cold cases).”

Het onderzoek van Erasmus MC is mogelijk gemaakt door subsidies van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en van het Netherlands Genomics Initiative (NGI)/NWO in het kader van het Forensic Genomics Consortium Netherlands (FGCN).

Promotie W.J. Rijneveld: donorweefsel voor hoornvliestransplantatie

Uit: nieuwsbank.nl

Hoornvliesweefsel van het oog, dat net niet voldoet aan de criteria voor reguliere transplantaties, kan worden gereserveerd voor spoedprocedures zonder dat dit afbreuk doet aan het resultaat van deze operatie. Dit is een van de uitkomsten van het promotieonderzoek van Annemiek Rijneveld.

De eerste succesvolle hoornvliestransplantatie is uitgevoerd in 1906. Daarmee is hoornvliestransplantatie de oudste vorm van transplantatie. Sinds de jaren 70 van de vorige eeuw is het mogelijk het hoornvlies na het overlijden van de donor te bewaren. Hoewel er veel studies zijn verricht naar de klinische uitkomsten, is de kwaliteit van het donorweefsel als factor voor het transplantatieresultaat nauwelijks bestudeerd.
In 1995 zijn de hoornvlieschirurgen in Nederland vrijwillig begonnen aan een follow-up systeem. Door dit register te combineren met dat van de Hoornvliesbank in Amsterdam, waar de kenmerken van het donorweefsel elektronisch zijn bijgehouden sinds 1989, ontstond de mogelijkheid het effect van donorparameters op het succes van de transplantatie te onderzoeken.

Rijneveld beschrijft in haar proefschrift een aantal studies. Orgaankweek, een methode vooral toegepast in Europa waarbij het weefsel enkele weken kan worden bewaard en koude preservering, waarbij dat enkele dagen mogelijk is, leiden tot vergelijkbare klinische resultaten. Weefsel dat net niet voldoet aan de criteria voor reguliere transplantaties, kan worden gereserveerd voor spoedprocedures zonder dat dit afbreuk doet aan het resultaat van deze operatie. Daardoor komt een spoedaanvraag niet langer in botsing met de beschikbaarstelling van weefsel voor de overige geplande procedures. Donorweefsel dat is bewerkt in verschillende banken leidt niet tot hetzelfde klinische resultaat. Deze bevinding wordt besproken in het licht van de later ingevoerde EU-richtlijnen voor donorweefsel.

Tot slot beschrijft Rijneveld dat een hoornvlies veel langer kan bestaan dan een mensenleven aan de hand van een patiënte, bij wie het donor hoornvlies 141 jaar oud is geworden.

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

Vroegtijdige signalering oogziekte glaucoom belangrijk

Vroegtijdige signalering van de oogziekte glaucoom is van groot belang. Alleen dan kan blijvende schade aan het oog worden voorkomen. Zaterdag 6 maart was het Glaucoomdag in Nederland. Opnieuw benadrukte de Glaucoomvereniging dat de groei van het aantal patiënten met de oogaandoening exponentieel is. Binnen tien jaar is het aantal glaucoompatiënten met 30% toegenomen ten opzichte van het jaar 2000. Risicogroepen zijn mensen van 45 jaar en ouder, mensen met een donkere huidskleur of mensen met glaucoom in de familie.

De Glaucoomdag was een opmaat voor Wereldglaucoomweek die deze week plaatsvindt. Daarin vragen ook internationaal patiëntenverenigingen aandacht voor het belang van vroegtijdige signalering. Glaucoom is immers nog steeds de tweede oorzaak van blindheid wereldwijd.

Stimuleren van innovaties
Volgens de Glaucoomvereniging moet in Nederland onder meer actief aandacht worden besteed aan de vroegtijdige signalering van glaucoom binnen het consultatiebureau voor ouderen en binnen educatie- en mobiliteitsprogramma’s. Ook moet glaucoom worden geagendeerd in het beleid rondom valpreventie. Goed zicht is immers een essentieel uitgangspunt bij het voorkomen van vallen. Zo’n 1.800 ouderen per jaar overlijden aan de gevolgen van een val.
Zij vindt bovendien dat vanuit de overheid innovaties in de oogzorg moeten worden gestimuleerd die een bijdrage kunnen leveren aan vroegtijdige signalering van glaucoom.

Vermijdbare blindheid
Glaucoom is een chronische oogaandoening die schade veroorzaakt aan de oogzenuw. Hierdoor valt steeds meer van het gezichtsveld weg. De aandoening is een van de belangrijkste oorzaken van vermijdbare blindheid en treedt veelal op bij mensen van 45 jaar en ouder.

In Nederland hebben naar schatting 100.000 mensen glaucoom. Dit zijn mensen die weten dat zij glaucoom hebben. Een grote groep mensen heeft echter glaucoom zonder het te weten. Van de Nederlanders boven de 45 jaar heeft ongeveer 1% glaucoom. Dit percentage stijgt voor mensen boven de 80 jaar tot ongeveer 4%.

Dubbele vergrijzing
Wereldwijd wordt het komende decennium een aanzienlijke toename verwacht van het aantal glaucoompatiënten: 30% ten opzichte van het jaar 2000. Belangrijkste reden van de toename van glaucoom in Nederland is de dubbele vergrijzing. Dubbel, omdat enerzijds méér mensen ouder dan 65 jaar worden. Anderzijds leeft deze groep ook een stuk langer. Een derde reden van groei is dat in Nederland meer mensen wonen met een donkere huidskleur. Deze mensen hebben een verhoogde kans op glaucoom.

Gezond eten voor je ogen

Lees hier een document over gezond eten voor je ogen

Leestestje om te voorspellen wie hoofdpijn krijgt van Avatar

Extreme diepte en beweging in 3D-beelden kan bij iedereen tot klachten leiden

Zo'n twintig procent van de bevolking heeft een mindere oogsamenwerking. De mensen in die groep weten dat meestal niet eens. Tot ze bij het bekijken van 3D-games of 3D-films als Avatar hoofdpijn en geïrriteerde ogen krijgen, blijkt uit onderzoek van TU/e-promovendus Marc Lambooij en optometrist Marten Fortuin. Ze ontwikkelden een eenvoudige leestest waarmee mensen snel kunnen vaststellen of Avatar ze hoofdpijn zal bezorgen. En ze wijzen de weg naar de oplossing: een 'kijkcomfortinstelling' op de 3D-tv of de gameconsole.

Lambooij en Fortuin gebruikten voor het onderzoek een groep van zo'n tachtig proefpersonen, die ze opsplitsten in mensen met goede en minder goede oogsamenwerking. De laatste groep kan minder makkelijk één beeld vormen in de hersenen van dat wat ze met hun twee ogen zien. De TU/e-onderzoekers toonden aan dat de groep met verminderde oogsamenwerking flink meer klachten ondervindt bij het kijken naar 3D-beelden. Ze ontwikkelden een eenvoudige leestest - voor op het beeldscherm – waar uit de leessnelheid in 2D en in 3D goed voorspeld kan worden of mensen een grotere kans op visuele klachten hebben bij het kijken naar 3D-beelden.

Maar ook mensen met goede oogsamenwerking kunnen last krijgen van de 3D-beelden, blijkt uit het onderzoek van Lambooij. Vooral de combinatie van extreme diepte en beweging is funest. Net de combinatie die je veel tegenkomt in 3D-games en -films.

De onderzoekers dragen ook de oplossing aan, zodat iedereen straks met voldoende 'kijkcomfort' naar 3D-beelden kan kijken. De genoemde leestest op scherm kan namelijk worden opgenomen in een display of een game, en de uitslag van de test kan via een algoritme vertaald worden naar de passende kijkcomfortinstelling. Deze instelling past bijvoorbeeld de hoeveelheid diepte aan, zodat niemand meer hoofdpijn hoeft te krijgen.

Lambooij en Fortuin deden hun onderzoek in het 3D-lab van de Mens-Techniek Interactie (MTI) groep van de Technische Universiteit Eindhoven, onder begeleiding van dr. Wijnand IJsselsteijn (TU/e) en prof.dr. Ingrid Heynderickx (Philips Research). In het 3D-lab wordt onder meer onderzoek gedaan naar 3D-beelden voor minimaal invasieve chirurgie, 3D-teleconferencing en 3D-tv zonder 3D-brilletjes. Marten Fortuin is werkzaam bij de opleiding Optometrie van de Hogeschool Utrecht. Hij promoveert op zijn onderzoekswerk aan de City University in Londen.

Artificial muscles let cadavers (and someday paralyzed humans) wink with the best of 'em

Klik hier om het artikel te lezen.

Gen voor erfelijke oogziekte gevonden

NIJMEGEN - Een onderzoeksgroep van het UMC St Raboud heeft als eerste in Europa een nieuw ziektegen van een erfelijke vorm van slechtziendheid gevonden.

Ze maakten daarbij gebruik van een revolutionaire DNA technologie: Next Generation Sequencing (NGS). Met deze techniek is het mogelijk de onderzoekstijd te verkorten van twee jaar naar twee weken.

Het gaat om de oogziekte FEVR, familiaire exsudatieve vitreoretinopathie, een ziekte waarbij de bloedvaten in het netvlies onvolledig worden aangelegd.
Op termijn leidt dat onder andere tot loslating van het netvlies en in sommige gevallen tot slechtziendheid of blindheid.

Het onderzoek staat model voor het grootschalige gebruik van de nieuwe technologie voor het vinden van nieuwe genen voor erfelijke ziekten. Het onderzoek is gepubliceerd in the American Journal of Human Genetics.